Rodzaje olejów spożywczych – które warto mieć w swojej kuchni?

Oleje spożywcze należą do podstawowych produktów wykorzystywanych w kuchni. Służą do smażenia, pieczenia i przygotowywania sosów, ale mogą też stanowić wyrazisty dodatek do sałatek, pieczywa, past czy gotowych dań. Poszczególne rodzaje olejów spożywczych znacznie różnią się jednak składem, smakiem, aromatem oraz odpornością na wysoką temperaturę.

Oleje jadalne mogą być pozyskiwane z różnych części roślin: nasion, pestek, owoców, miąższu lub jąder nasiennych. Właśnie dlatego olej lniany smakuje i zachowuje się inaczej niż oliwa z oliwek, olej kokosowy czy olej z czarnuszki. Nie istnieje jeden produkt odpowiedni do każdego zastosowania. Warto więc wiedzieć, jaki olej wykorzystać do obróbki termicznej, a jaki najlepiej podawać na zimno.

Oleje roślinne – czym różnią się poszczególne produkty?

Oleje pochodzenia roślinnego powstają poprzez tłoczenie lub ekstrakcję surowców, takich jak rzepak, słonecznik, len, sezam, konopie, pestki dyni albo miąższ oliwek. Różnią się udziałem nasyconych, jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Te proporcje wpływają między innymi na konsystencję, smak oraz sposób wykorzystania danego produktu.

Większość olejów ma w temperaturze pokojowej konsystencję płynną. Wyjątkiem jest między innymi olej kokosowy, który w temperaturze poniżej około 25°C może przyjmować białą, stałą postać, a po ogrzaniu ponownie staje się przezroczystym płynem. Jest to naturalna i odwracalna zmiana.

Osoby chcące poznać mniej oczywiste rodzaje olejów roślinnych mogą sprawdzić ofertę marki Olvita. Obejmuje ona ponad 40 rodzajów olejów tłoczonych na zimno, w tym produkty z lnu, czarnuszki, konopi, pestek dyni czy ostropestu.

Najpopularniejsze rodzaje olejów spożywczych

Wybierając tłuszcze roślinne do kuchni, należy brać pod uwagę nie tylko ich wartości odżywcze, lecz także sposób produkcji i przeznaczenie. Niektóre oleje można podgrzewać, podczas gdy inne najlepiej dodawać do już przygotowanych potraw.

Olej rzepakowy – uniwersalny produkt do codziennego gotowania

Olej rzepakowy należy do najczęściej wybieranych tłuszczów w polskich kuchniach. W wersji rafinowanej ma raczej neutralny smak, dlatego nie dominuje nad pozostałymi składnikami potrawy. Może być wykorzystywany do smażenia potraw, pieczenia, duszenia i przygotowywania sosów.

Olej rzepakowy tłoczony na zimno ma bardziej charakterystyczny aromat. Najczęściej stosuje się go do surówek, sałatek, past i dań podawanych bez intensywnego podgrzewania. Ostateczne zastosowanie zawsze powinno być zgodne z informacją zamieszczoną na etykiecie.

Olej słonecznikowy – łagodny dodatek do zimnych potraw

Olej słonecznikowy jest ceniony za znajomy, stosunkowo delikatny smak. Wariant tłoczony na zimno może być wykorzystywany do dressingów, dipów, surówek oraz past kanapkowych. Jego aromat dobrze łączy się z warzywami, pieczywem i świeżymi ziołami.

Oleje roślinne zawierają różne proporcje kwasów tłuszczowych. W przypadku oleju słonecznikowego znaczący udział może mieć kwas linolowy należący do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Konkretne wartości odżywcze należy jednak sprawdzić na opakowaniu wybranego produktu.

Olej kokosowy – charakterystyczna konsystencja i aromat

Olej kokosowy powstaje z kopry kokosowej. W zależności od temperatury może być płynny albo stały, co odróżnia go od większości popularnych olejów jadalnych. Nierafinowany wariant zachowuje charakterystyczny smak oraz aromat kokosa.

Olej kokosowy Olvita jest produktem tłoczonym na zimno, składającym się w 100% z oleju pozyskiwanego z kopry.

Możliwość wykorzystania oleju kokosowego do gotowania, pieczenia lub innych form obróbki termicznej należy sprawdzić na etykiecie konkretnego wariantu. Nie każdy produkt o podobnej nazwie musi mieć identyczne przeznaczenie.

Olej lniany – kwasy omega-3 i zastosowanie na zimno

Olej lniany jest jednym z najpopularniejszych olejów tłoczonych na zimno. Powstaje z siemienia lnianego i wyróżnia się wysoką zawartością wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym kwasów omega-3.

Olej lniany Olvita zawiera 54 g kwasów tłuszczowych omega-3 w 100 g produktu. Producent zaleca stosowanie go na zimno, między innymi jako dodatku do pieczywa, surówek, sałatek, dipów i past. Produkt należy przechowywać w lodówce.

Ze względu na sposób przechowywania i przeznaczenie olej lniany nie powinien być traktowany jako uniwersalny tłuszcz do smażenia. Najlepiej dodawać go do gotowych dań, aby zachować jego charakterystyczny smak i skład.

Olej sezamowy – wyrazisty składnik kuchni azjatyckiej

Olej sezamowy ma charakterystyczny, orzechowy smak. Jest często wykorzystywany do marynat, sosów, makaronów, ryżu i warzyw. Niewielka ilość wystarcza, aby wyraźnie zmienić aromat całej potrawy.

Na rynku dostępne są między innymi jasne oleje z nieprażonych nasion oraz ciemniejsze produkty z sezamu prażonego. Mogą różnić się intensywnością i przeznaczeniem. Sezam jest również alergenem, dlatego przed użyciem produktu należy przeczytać skład i informacje znajdujące się na opakowaniu.

Olej z czarnuszki. Intensywny dodatek do codziennych dań

Olej z czarnuszki wyróżnia się zdecydowanym smakiem i aromatem. Z tego względu jest propozycją dla osób, które lubią wyraziste oleje tłoczone i chcą wzbogacać nimi sery, warzywa, pasty czy sałatki.

Wariant Olvita może być stosowany na zimno, bezpośrednio lub jako dodatek do surówek, past i potraw gotowanych. Osobom wrażliwym na intensywny smak producent sugeruje połączenie go z łagodniejszą bazą, na przykład olejem lnianym albo słonecznikowym.

Produkt po otwarciu należy przechowywać w lodówce.

Olej konopny i olej z awokado – mniej oczywiste propozycje

Olej konopny do pieczywa, past i sałatek

Olej konopny ma roślinny, lekko orzechowy smak. Dobrze komponuje się z pieczywem, kaszami, warzywami, dipami i pastami. Podobnie jak inne nierafinowane oleje tłoczone na zimno najlepiej wykorzystać go jako składnik zimnych lub gotowych potraw.

Może uzupełniać kuchenny zestaw, w którym znajduje się już neutralniejszy olej przeznaczony do obróbki termicznej. Dzięki temu jeden produkt służy do smażenia, a drugi do podkreślania smaku potraw.

Olej z awokado – produkt pozyskiwany z owoców

Olej z awokado różni się od większości popularnych olejów, ponieważ jest wytwarzany z miąższu owoców, a nie z nasion. Wariant nierafinowany może zachować zielonkawy kolor i delikatny smak awokado, dzięki czemu sprawdza się w dressingach, pastach i daniach podawanych na zimno.

Rafinowany olej z awokado może mieć łagodniejszy aromat i inne przeznaczenie. Nie należy jednak zakładać, że każdy olej z awokado automatycznie nadaje się do smażenia w wysokiej temperaturze. Decydujące są informacje producenta.

Extra virgin, co oznacza to określenie?

Określenie extra virgin dotyczy najwyższej kategorii oliwy z oliwek. Zgodnie z unijnymi wymaganiami taka oliwa nie może mieć wad sensorycznych, powinna zachowywać owocowy charakter, a jej kwasowość nie może przekraczać 0,8%.

Oliwa extra virgin powstaje metodami mechanicznymi. Najczęściej stosuje się ją do sałatek, pieczywa, sosów, makaronów oraz wykańczania gotowych dań.

Inne oleje jadalne, które warto poznać

Poza najpopularniejszymi produktami na rynku dostępnych jest wiele olejów pozyskiwanych z różnych roślin. Należą do nich między innymi:

• olej z pestek dyni – ma ciemny kolor i charakterystyczny, pestkowy smak; może być podawany z makaronami, kaszami, pieczywem, sałatkami, dipami, a nawet lodami;

• olej z pestek winogron – zwykle łagodny, wykorzystywany w sosach i potrawach wymagających neutralnego smaku;

• olej kukurydziany – produkowany z zarodków kukurydzy;

• olej ryżowy – pozyskiwany z otrębów ryżowych;

• olej palmowy – tłuszcz o szerokim zastosowaniu w przemyśle spożywczym.

Każdy z tych produktów ma inny profil kwasów tłuszczowych i inne właściwości użytkowe. Zamiast szukać jednego oleju o rzekomo najlepszych właściwościach prozdrowotnych, warto dopasować produkt do konkretnego zastosowania oraz całego sposobu odżywiania.

Oleje roślinne rafinowane a oleje tłoczone na zimno

Olej rafinowany powstaje w wyniku wieloetapowego procesu pozyskiwania i oczyszczania. Rafinacja pozwala uzyskać produkt o łagodniejszym smaku, zapachu oraz właściwościach dopasowanych do określonych zastosowań. Nie oznacza to, że olej poddany procesowi rafinacji jest z definicji produktem złej jakości.

Olej tłoczony na zimno jest natomiast otrzymywany mechanicznie, bez wykorzystywania ogrzewania podczas produkcji. Może być następnie poddawany takim procesom fizycznym jak sedymentacja, filtrowanie lub wirowanie.

Olvita pozyskuje swoje oleje zimnotłoczone przez mechaniczne tłoczenie nasion i pestek w temperaturze około 35–40°C. Są one nieoczyszczone i nierafinowane. Ich partie mogą naturalnie różnić się smakiem, zapachem i kolorem.

Który olej nadaje się do smażenia?

O tym, czy dany olej nadaje się do smażenia, nie decyduje wyłącznie roślina, z której został pozyskany. Znaczenie mają również metoda produkcji, profil kwasów tłuszczowych, stopień oczyszczenia oraz zalecenia producenta.

Do smażenia najczęściej wybiera się oleje przeznaczone do obróbki termicznej, na przykład określone warianty rafinowanego oleju rzepakowego.

Przed użyciem produktu na patelni warto sprawdzić:

• czy producent wyraźnie dopuszcza smażenie;

• czy olej jest rafinowany, czy tłoczony na zimno;

• w jakiej temperaturze będzie przygotowywana potrawa;

• czy olej ma być użyty wielokrotnie;

• jak należy go przechowywać po otwarciu.

Oleje nieschnące, półschnące i schnące, czy ten podział jest ważny w kuchni?

Określenia oleje nieschnące, półschnące i schnące odnoszą się do ich zachowania w kontakcie z tlenem. Oleje schnące łatwiej ulegają procesom prowadzącym do tworzenia trwałej warstwy, dlatego mają znaczenie również w zastosowaniach technicznych.

Z punktu widzenia konsumenta przygotowującego posiłek ważniejsze są jednak informacje o przeznaczeniu produktu, jego odporności na temperaturę, sposobie przechowywania oraz terminie przydatności. Techniczny podział nie przesądza samodzielnie o tym, jak należy wykorzystać olej w kuchni.

Porównanie najpopularniejszych olejów spożywczych

Informacje w tabeli mają charakter ogólny. Ostateczny sposób wykorzystania konkretnego produktu zawsze należy sprawdzić na jego opakowaniu.

Podsumowanie

Różnorodność dostępnych produktów pozwala dopasować olej zarówno do sposobu przygotowywania potraw, jak i indywidualnych preferencji smakowych. Warto mieć w kuchni neutralny tłuszcz przeznaczony do obróbki termicznej oraz jeden lub dwa oleje tłoczone na zimno, które podkreślą smak sałatek, pieczywa, past i gotowych dań.

FAQ – rodzaje olejów spożywczych

Który olej jest najlepszy do codziennego stosowania?

Nie ma jednego oleju najlepszego do wszystkich potraw. W kuchni warto mieć osobny produkt do smażenia i olej o bardziej charakterystycznym smaku do sałatek, pieczywa lub gotowych dań.

Czy każdy olej roślinny nadaje się do smażenia?

Nie. Niektóre oleje są przeznaczone wyłącznie do stosowania na zimno. Przed smażeniem należy sprawdzić sposób produkcji oraz zalecenia producenta.

Czym olej rafinowany różni się od tłoczonego na zimno?

Olej rafinowany przechodzi proces oczyszczania, który wpływa między innymi na jego smak, zapach i właściwości użytkowe. Olej tłoczony na zimno powstaje mechanicznie bez ogrzewania surowca podczas produkcji.

Czy olej lniany można podgrzewać?

Olej lniany Olvita jest przeznaczony do stosowania na zimno. Można dodawać go do surówek, sałatek, past, pieczywa, dipów i gotowych potraw.

Czy oleje tłoczone na zimno trzeba przechowywać w lodówce?

Zależy to od rodzaju oleju. Olej lniany wymaga przechowywania w lodówce, podobnie jak otwarty olej z czarnuszki i olej z pestek dyni. Zawsze należy kierować się informacją umieszczoną na etykiecie.

Co oznacza extra virgin?

Jest to najwyższa kategoria jakości oliwy z oliwek. Oliwa extra virgin powinna być pozbawiona wad sensorycznych, mieć owocowy charakter i kwasowość nieprzekraczającą 0,8%.

Artykuł sponsorowany.

Zobacz również

Olej z krokosza barwierskiego – skarb dla Twojej skóry

Jakie części w kompresorach wymienia się najczęściej

Recykling oleju spożywczego: klucz do zrównoważonego rozwoju

Zakupy keto - przewodnik po niezbędnych produktach…