Ból gardła u dziecka a alergie – jak je odróżnić i łagodzić objawy
Ból gardła u dziecka najczęściej przywodzi na myśl infekcję, jednak nie zawsze przyczyną dyskomfortu jest zakażenie wirusowe czy bakteryjne. Niekiedy dolegliwości bólowe mogą być spowodowane alergią, a jej objawy mogą przypominać choćby zwykłe przeziębienie. Dowiedz się, jak odróżnić alergiczne zapalenie gardła od infekcji.
Skąd się bierze ból gardła u dzieci?
Ból gardła u dzieci – szczególnie w okresie jesienno-zimowym – kojarzony jest przede wszystkim z ostrym zakażeniem górnych dróg oddechowych [1]. I słusznie, ponieważ to właśnie z infekcjami układu oddechowego pacjenci zgłaszają się najczęściej do lekarza [2]. W takich przypadkach za ból gardła mogą odpowiadać:
wirusy – wywołują głównie ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych (OZGM), które objawia się m.in. bólem gardła, drapaniem, chrypką, odchrząkiwaniem [3];
bakterie – zwykle są przyczyną anginy paciorkowcowej (S. pyogenes), która objawia się nie tylko silnym bólem gardła, ale i trudnościami w przełykaniu, gorączką czy obrzękiem migdałków podniebiennych [3].
Ich cechą charakterystyczną jest to, że trwają przez krótki okres (średnio 7 dni) [4]. W przypadku przedłużających się objawów koniecznością jest diagnostyka różnicowa, m.in. pod kątem zespołu alergicznego zapalenia gardła dolnego lub przewlekłego alergicznego nieżytu gardła środkowego [4].
Warto jeszcze wspomnieć o nawrotowych zakażeniach dróg oddechowych (NZDO), które mogą być spowodowane m.in. alergią pokarmową i/lub wziewną [1].
Jak odróżnić alergiczny ból gardła od infekcji?
Aby odróżnić ból w obrębie gardła spowodowany alergią od infekcyjnego bólu gardła, warto skoncentrować się nie tylko na samych dolegliwościach bólowych, ale przede wszystkim objawach towarzyszących.
Ból gardła w przebiegu infekcji zwykle pojawia się nagle. Najczęściej dochodzi do zaczerwienienia błony śluzowej gardła i migdałków. Dziecko może mieć stan podgorączkowy, kaszel, katar. U niektórych osób pojawia się chrypka, uczucie suchości w gardle oraz swędzenie [3].
Jeżeli ból gardła ma podłoże alergiczne, wówczas dolegliwość utrzymuje się znacznie dłużej i często ma łagodniejszy charakter. Zazwyczaj nie występują żadne objawy towarzyszące typowe dla infekcji, np. gorączka. Objawy alergicznego zapalenia gardła dolnego to m.in. uczucie przeszkody w gardle, trudność w przełykaniu śliny i połykaniu pokarmów [4]. Z kolei alergiczny nieżyt gardła środkowego objawia się bólem i drapaniem w gardle, świądem w obrębie gardła, uczuciem fizycznej przeszkody w gardle [4].
W odróżnieniu bólu gardła alergicznego od infekcyjnego pomóc może obserwacja organizmu dziecka. Warto zapisywać, kiedy objawy się nasilają – to pomoże lekarzowi pierwszego kontaktu w rozpoznaniu przyczyny dolegliwości. Jeżeli okaże się, że ból gardła pojawia się rano, po kontakcie ze zwierzętami lub po wyjściu na zewnątrz w okresie pylenia, jego przyczyną może być alergia.
Jak łagodzić objawy alergii i infekcji gardła?
Łagodzenie dolegliwości ze strony gardła zależy od tego, czym spowodowany jest ból.
W przypadku infekcji wirusowej koniecznością może być podawanie leków przeciwbólowych (np. paracetamolu) oraz leków o działaniu miejscowym (np. tabletki / pastylki do ssania). Lekarz może zalecić także płukanie gardła [5]. Jeżeli dziecko ma typowe objawy anginy paciorkowcowej, podstawą leczenia jest antybiotykoterapia [3].
Jeżeli ból gardła to reakcja alergiczna, w pierwszej kolejności należy unikać kontaktu z alergenami oraz czynnikami drażniącymi. Koniecznością może okazać się też leczenie przeciwalergiczne [6].
Kiedy do lekarza z dzieckiem?
Do lekarza z dzieckiem trzeba udać się zawsze, gdy bólowi gardła towarzyszą inne objawy, np. bardzo wysoka gorączka, obrzęk błony śluzowej gardła, kaszel. Wizyta u pediatry będzie też koniecznością, jeśli pociecha zmaga się z nawracającymi infekcjami – ich przyczyną może być alergia, którą może potwierdzić / wykluczyć alergolog. W niektórych przypadkach zalecana jest także wizyta u laryngologa.
Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin
Bibliografia
[1] Emeryk A. Zakażenie dróg oddechowych czy alergia? Część 1: Zakażenie dróg oddechowych oraz alergiczny nieżyt nosa – symptomatologia i diagnostyka. Pediatria po Dyplomie, Czerwiec 2025, Nr 3 Tom 29
[2] Fedorczyk A. Skuteczne i bezpieczne łagodzenie objawów w infekcjach dróg oddechowych. Medical Tribune 2023/01: https://podyplomie.pl/medical-tribune/38633,skuteczne-i-bezpieczne-lagodzenie-objawow-w-infekcjach-drog-oddechowych (dostęp: 9.12.2025)
[3] Puźniak P, Mielnik-Niedzielska G. Standardy leczenia ostrego zapalenia gardła i migdałków u dzieci. Pediatria po Dyplomie, Nr 2 Tom 23, Kwiecień 2019
[4] Witryna: https://www.mp.pl/pacjent/alergie/lista/88786,bol-gardla-czy-to-objaw-alergii (dostęp: 9.12.2025)
[5] Zielnik-Jurkiewicz B. Zapalenie gardła i migdałków podniebiennych. Po Dyplomie: https://podyplomie.pl/system/products/sample_pdfs/000/007/457/original/choroby_laryngologiczne_u_dzieci.pdf (dostęp: 9.12.2025)
[6] Waśniewska-Okupniak E. Sore throat. Lekarz POZ. 2020;6(5):253-257.
